Sunday, August 16, 2015

Yanlılık, kurallar ve reklamlar

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:93



Son haftalarda gazetelerde çıkan doğrudan veya dolaylı üniversite reklamlarına baktığım zaman içimden bir ürperti rüzgarı eser kuzeye doğru...  Geçen hafta Vandallık konusunu yazmıştım, türlerini ya da sınıflamasını yapmadan… Özellikle kendine mobbing yapıldığını iddia edenler tarafından  bir sıçrama tahtası olarak da kullanılan Vandallık, “mağdurum” edebiyatı replikleri ile ortalığa dolanan kimi akademisyenlerin durum analizinde  oldukça işe yarar diye düşünüyorum.

Darwin’in "cehalet, gerçek bilginin aksine, bireyin kendine olan güvenini artırır" sözü, üstünde durulması gerekli önemli bir durum tespiti aslında.  Bugün paylaşmak istediğim konu bu çerçevenin içinde olacak.. Peki çerçevede ne var? Bu aralar reklam yapıyorlar mı bilmiyorum ama bir üniversite var Cornell Üniversitesi… O üniversitede çalışan ve doğal olarak araştırma yapan iki akademisyenin çalışmaları çerçevenin biçimini oluşturuyor.  Ben, renk katmaya çalışacağım o çerçevenin içine…

Bu yazı için araştırmalarım sırasında, Dunning-Kruger sendromunu sosyal medyada birilerinin daha paylaştığını gördüm.. Öncelikle siyasi, ekonomik veya sosyal boyutlarıyla, içinde bulunduğumuz coğrafyanın bir türlü dinginleşmeyen gidişatı içinde nefes alamayanların sessiz isyanı mıdır bu paylaşım bilemiyorum. Çünkü; 1999 yılında ortaya atılmış, 2000 yılında Kruger ve Dunning'e psikoloji dalında “Ig Nobel Ödülü” kazandırmış bu görüşün, bugünlerde neden popülerleştiğini tartışmak esas amacım değil bugün. Bu görüş nedir, onu paylaşmak istiyorum.

1865 yılında özel statüde kurulan Cornell Üniversitesi'nin iki psikologu Justin Kruger ve David Dunning;  gündelik hayatta sıklıkla karşılaştığımız ve bir türlü anlam veremediğimiz, kişileri anlatan olayları inceleme altına alarak, çalışmalar yaparlar.. Halk dilinde cahil cesareti denilen kavramı mercek altına alan bu psikologlar, kişinin cesaretinin aslında bilgisizlikten geldiğini savunarak, bu tür kişileri Dunning-Kruger Sendromu yaşayanlar olarak nitelendirirler.  Çok başarılı ve üstün bir kariyere sahip olan kişiler ile bilgisi az olan ve alanında uzman olmadığı halde başarılı bir pozisyona gelen kişileri anlatmaktadır bu sendrom. Çoğu insan bazılarının örneğin; idari pozisyon olarak nasıl ilerlediklerini ya da, alanları olmadığı halde nasıl koltuk tuttuklarını anlayamazlar.  Yine o bazıları kendilerinden  daha düşük bilgiye sahip olduklarına inandıklarının, neden daha üst pozisyonlarda olduklarını merak eder ancak, bu sefer de anlam veremezler. Yine bu bazıları, kendilerine layık gördükleri yerleri başkaları orada olunca yadırgarlar.  İşte; bu ve benzeri düşüncelerin nedenleri, Kruger ve Dunning tarafından anlamlandırılmış, teoriler ile konuya netlik getirilmiştir.  Sonuç ise, akademi ve bilim dünyasına renkli yayınlar kazandırmıştır!

Kruger ve Dunning, algılamada yanlılık eğilimi üzerine fizyolojik ve zihinsel alanda yapılan çeşitli uygulamaların sonucunda şu bulgulara ulaşırlar:

•  Niteliksiz insanlar ne ölçüde niteliksiz olduklarını fark edemezler.
•  Niteliksiz insanlar, niteliklerini abartma eğilimindedirler.
•  Niteliksiz insanlar, gerçekten nitelikli insanların niteliklerini görüp anlamaktan da acizdirler.
•  Eğer nitelikleri, belli bir eğitimle artırılırsa, aynı niteliksiz insanlar, niteliksizliklerinin farkına 
   varmaya başlarlar.

Cornell Üniversitesi'ndeki 45 öğrenci ile bir test yapılır.  Sınav sonunda katılan öğrencilere "nasıl geçti?" diye sorulur.  Öğrencilerin yanıtlarına göre değerlendirmeler şöyledir:

Soruların yüzde 10'una bile yanıt veremeyenlerin “kendilerine güvenleri” tamdır. Onların "testin yüzde 60'ına doğru yanıt verdiklerini" düşündükleri; hatta "iyi günlerinde olmaları halinde yüzde 70 başarıya bile ulaşabileceklerine inandıkları" ortaya çıkar..

Soruların yüzde 90'ından fazlasını doğru yanıtlayanlar ise “en alçakgönüllü” deneklerdir; çünkü onlar soruların yüzde 70'ine doğru yanıt verdiklerini düşünürler!

Tüm bu sonuçlar bir araya getirilir ve Dunning-Kruger Sendromu'nun metni yazılır:

•  “İşinde çok iyi olduğuna” yürekten inanan ‘yetersiz’ kişi, kendini ve yaptıklarını övmekten, her işte öne çıkmaktan ve aslında yapamayacağı işlere talip olmaktan hiçbir rahatsızlık duymaz! Aksine her şeyin hakkı olduğunu düşünür!

Kişi; bir konu hakkında ne kadar az biliyorsa, o konu hakkında az olan bilgisi aslında ne kadar az bilgi sahibi olduğunu fark etmesini engellediği için, sanki konuyla ilgili her şeyi biliyormuşçasına bir özgüven kazandırır kendine.

•  Ancak bu ‘cahillik ve haddini bilmeme’ karışımı mesleki açıdan müthiş bir itici güç oluşturur. 

Cehaletin her zaman kişinin güvenin artıracağını savunan psikologlar, bu tür insanlar yetenekli ve bilgili insanların önüne geçtiklerini gözler önüne sermiştir. Ve mesleki hayatında başarılı olduklarını düşünen bu kişiler, hak ettikleri pozisyonda olduklarını düşünerek, kaliteli yaşamaya devam ederler.

•  ‘Eksiler’ kariyer açısından ‘artıya’ dönüşür.
•  Sonuçta, ‘kifayetsiz muhterisler’ her zaman ve her yerde daha hızlı yükselirler…

Bu arada, gerçekten bilgili ve yetenekli insanlar çalışma hayatında ‘fazla alçakgönüllü' davranarak öne çıkmaz, yüksek görevlere kendiliklerinden talip olmaz, kıymetlerinin bilinmesini beklerler... Tabii beklerken kırılır, kendilerini daha da geriye çekerler... Muhtemelen üstleri tarafından da ‘ihtiras eksikliği’ ile suçlanırlar..."

Araştırmanın sonuçları, karayolu boyunca dizilmiş reklam panoları gibi dizilir gider.  O panolarda bu aralar çoklukla üniversitelerin reklamları var..  Ne kadar çok reklam o kadar iyi üniversite mi? Mesela anaokulunda değil de, bir üniversitede “eğlendirerek öğretiyoruz” diye yapılan bir reklam, Ig Nobel Ödülü  getirebilir mi? Bu reklam; retorik, semantik, sentaktik ve semiyotik açılardan nasıl değerlendirilebilir işini uzmanlarına bırakıp, konumuza dönelim!

Yazının başında da dedim ya“mağdurum” edebiyatı replikleri ile oynayan “kifayetsiz muhterislerin” “softadan kalma kulaktan dolma” destekler ile her yerde hızla yükseldikleri görülebilir.. Cahil cesaretini tavan yaptırmayacağını ümit ettiğim pastel renkli o kurallar da şöyle sıralanıyor:

•  Kişi yeteneklerini farkında başladığı anda güzel işler yapmaya başlar. 
•  Kendinizi ve yeteneklerinizi tanırsanız olumsuzluklar ile karşılaşmazsınız. 
•  Bilginiz olan alanlara yönelip, geri planda kalma yerine cesaret gösterip ön planda olmayı tercih
   ederseniz hak ettiğiniz yerde olabilirsiniz. 
•  İyi olduğunuzu ve başarılı olduğunuzu düşündüğünüz iş ortamlarında, kendinizi gösteriniz ve         
   birilerinin sizi keşfetmesini beklemeyiniz.

Yalnız, burada iyi bir örneğe ihtiyaç vardır diye düşünüyorum: midesi ağıranın dahiliyeciye, dişi ağıranın dişçiye, kırığı olanın ortopediste gitmesi bekleneceği gibi, böyle bir durum için; psikologlardan destek alınması gerektiğini önererek, araştırma hakkında yazmayı noktalayalım ancak, bir bilgiyi daha paylaşalım: Cornell Üniversitesinin  hayatta olan 245 binden fazla mezunu arasında; 31 Marshall ödüllü, 28 Rhode ödüllü ve 41 Nobel ödüllü bilim insanı bulunmaktaymış!

Buradan bakıldığında, kuzeydeki üniversite reklamları, gri bir sonuçtur!

Eğitim alın, sanata yakın kalın…

Sunday, August 9, 2015

Vandallık, sanat, taraf

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:92



Vandallık veya akım olarak Vandalizm, bilerek ve isteyerek, kişiye ya da kamuya ait bir mala, araca ya da ürüne zarar verme eylemi olarak tanımlanıyor.  Bu tanım çerçevesinde; bu hafta nasıl oluştuğunu sorgulamadığım bir birikimle Vandallık üzerine yazmak istiyorum.

Zaman, hani denir ya pek çok şeyin ilacıdır diye, işte o zamanı kontrol edemeyen insan, kendini yakar aslında. Ateşine yanar... Tepesindeki hırsı, aklındaki pası onu yönetir olduğunda, zafer kazanmış kumandan pozuyla kendini teşhir eder, eder de sonrasında içine sürüklendiği “cehalet” nedeniyle kaybeder..  İlle de yüzünü saklar teşhir edildiği fotoğraflarda... Yine de bir düşünüp yazmak lazım “ailesi çok üzgündü” demeden dışarıdan öyle... Eğer ki; sınırlarından dönmeseydiler o alanların, kaç kişi daha yitmişti karanlıklarında zamanın. Kaldı ki, ve aslında herkes biraz da “taraf” oluşuna tepki gösterir.

Şimdi, tersten başlayarak bu paragrafı açalım biraz: Harhangi bir vandallık olayında birileri hemen asalım, keselim diye tepkiler göstererek bir anlamada “niyet neydi ne oldu akibet” değerleriyle çatışma yaşar. Bunu yaparken; geride bıraktığı, kişisel tarihinin kuytu köşelerinde saklanan saldırgan değerlerine karşı masumiyet maskesi takınarak savunur kendini... Genellikle de mağdur veya mağdurenin yanında yer alarak yapar bu işi.  Güya onun adına, onun için, özellikle de sanat için... Değerlerini ince dokunuşlarla Vandal karşıtı gösterirken bizzat kendi Vandallaşır.. (Vandalizme en çok maruz kalan alan olarak sanata birazdan geleceğim!)  Ha bir de vandalın dilekçe vermeden doğduğu toprakların kendi bölgesine yakın olduğu fark edildiğinde bir adım geri çekilinir. “Ailesi çok üzgündü!” Artık detaylı bilgi verilmez, susulur.  Vandalın, o tepenin arkasından olduğu düşünüldüğünde, köyündeki sokak adı bile deşifre edilirken, bu sefer topa girmek için hazırda bekleyenler de geri durur, ayrıntılı bilgi verilmez, baltalar gömülür.  Hatta tarafsızlığa çekilip üzülenler olur!

Değilse atış serbest, koro halinde aynı yerli şarkının nakaratı dağlarda, tepelerde, sosyal medyada öylece yankılanır, kahramanları ve senaryosu değişir ama, günlerce sürer bu trajikomik oyun.

Bu haftanın trajikomik oyunundaki kahraman, vandal diye tanımlanan bir veya daha fazla kişidir.  Bu vandal-lar-ın yaptığı da şöyle açıklanıyor: “Vandalizm; kırma, parçalama, yok etme, kesme, yakıcı madde atma, boya atma yoluyla sonucunu bilerek, başkasının ya da kamunun sahiplendiği, önemsediği ve değerli bulduğu bir maddeye (örneğin, okul araç-gerecine, müzede sergilenen tarihsel bir yapıta, resim galerisindeki bir tabloya) zarar verilmesidir.”

Peki, bunu kimse onaylar mı? Düz bir mantıkla; yapan dahi yaptığından dolayı yüzünü saklıyor ise medyada, sanmam!

Öyle ise kimdir bu Vandal, Vandalizm nedir gibi sorular gelir aklınıza, sonra da ekrana doluşur cümleler…

Soruların cevabı için; araştırmamıza dönelim yeniden. “Vandal teriminin çıkış noktası, Fransız Devrimi sürecinde Henri Grégoire isimli Cumhuriyet karşıtı bir papazın ordunun bazı davranışlarını eleştirmek için kullanmasına dayanır.  Şöyle ki; bu papaz, ordunun davranışlarını 455 yılında Roma'yı yağmalayan Cermen soyundan gelen Slav kökenli Vandallara benzetmiştir.”

Bugünden geriye, tarihe doğru baktığımızda, vandallık konusunda gösterilebilecek pek çok örnek ile karşılaşıyoruz.  Bu yazı için araştırmalar yaptığımda; vandalizmin çok da bölgesel olmadığını, evrensel bir sorun olduğunu ve doğrudan “cehaletten” kaynaklandığını gördüm.

Mesela, bugün aynı denizi paylaşıyor olmakla birlikte Roma ile kendini aynı frekansta hissedenlere hatırlatmak isterim: Roma İmparatorluğu'nda, damnatio memoriae, yani hatıraların lanetlenmesi denilen bir uygulama vardır.  Buna göre sevilmeyen birisi öldüğünde ona ait heykeller kırılır ya da kafaları koparılır, isimleri tüm kayıtlardan çıkarılır ve adları anılmaz.  Örneğin, Roma’yı yakmasıyla bilinirliği bugüne kadar koşturarak gelmiş Neron, tek başına imparator olduğunda, kendinden önce gelen imparatora ait tüm heykelleri yıktırmıştır.

Roma’nın kaderi Hıristiyanlığın kabulünden sonra da devam etmiş görünüyor.  Çünkü, çoğu heykel Hıristiyanlığın kabulünden sonra ya tahrip edilmiş ya da alınlarına haç kazınmış!  Ama buna Vandallık denildiğini pek okuyamayız kitaplarda, yazmazlar çünkü, fotoğraf da koymazlar! Biz de, onların yazdığı tarihi kabul ettiğimize göre… Karşı taraf olarak kurcalarsak Vandalizm olur!

Eski Mısır'da da rahipler gücü ellerine geçirdiklerinde benzer Vandal uygulamalarla, kendilerinin gücünü kısıtlayan firavunun mezarını tahrip ettirmişlerdir.  Ayrıca yönetim gücünü ele geçirenlerin, tarihten çıkarmak istedikleri kişilerin yüzlerini duvar resimlerinden kazıyarak silmeleri de sık görülen bir vandallıktır.

Yüzlerce güncel örneği verilebilir bunun, gün geçmiyor ki muktedirlerin elinde milletin değerleri tahrip edilmesin.  Toplumun onayını almadan, ya da zaten var olan toplum onayını hiçe sayarak, kendisine ters gelen değerleri “milletin iradesine ters” diyerek değiştirmeye kalkışmak da vandalizmdir..  Bence bu vandalizmin adı, siyasi vandalizmdir.  Bu vandalizmin cahillerden oluşmuş korosu daha geniştir.  Zaman zaman aynı korodan farklı seslerin çıktığı da olur ama, rüzgar “çıkardan” yana estiği sürece sorun yoktur.

Şu küçük ülkede ise, sosyal katmanlar arasında farklılıkların derinleşmesi, demografik yapı ve çıkaroloji üzerinden yürütülen vandalizmin artarak devam etmesidir ürkütücü olan.  En kolay iş “karşıya” saldırmaktır! Tarihin sayfalarında tozla kaplanmış yaraları kaşıyan lokal Vandalların, geri dönüşleri mümkün görünmüyor geldikleri köye…

Biz gene de fincancı katırlarını ürkütmemek için başkalarından, başka düşüncelerin taşıyıcılarından örnekler verelim: Günümüze kadar devam edegelen resmi vandalizme örnek olarak Naziler tarafından yıkılan Yahudi sembolleri, Sovyetlerin çöküşünden sonra o dönemin heykellerine yapılan saldırılar.  Saddam’ın devrilen heykeli… Taliban tarafından yok edilen tarihi dev Buda heykelleri, en son dünyaya servis edilen Suriye’deki heykellerin parçalanması görüntüleri vandalizme lanet okumaya yeter de artar bile.  “Cehalet nedense en çok heykelden nefret eder, ilk heykelden alır öcünü.  Oysa en zor sanat dallarından biridir heykel.”

Bu “işi” bireysel saldırılarla yaparken yakalananların “meczup” diye salıverilmeleri de aslında teşvik veya vandalizmin dolaylı hamiliğini yapmakla suça eşdeğerdir ki, bu da tartışılabilir başka bir konudur.

Yukarıda da bahsettiğim gibi sanat, Vandalizm ile en çok karşılaşılan alanlardan biri olduğu için, vandalizme örnekler verilirken önce o akla gelir… Basit bir çıkarsama ile; sanat yapamayanlar, yeteneksiz ve beceriksizler, bu sıradan olmanın dayanılmaz ezikliğini yaşayanlar, hırs, kin ve nefret duygusuyla hareket edenler; farklı olandan, üstün olandan intikam mı almak istiyorlar acaba?  Bu vandalist mağduru yorum; elbette psikologlar, sosyologlar ve hatta teologlara malzeme olabilir. Olmuştur belki de. Bu alanların insanlarının daha kolayca anlayabileceği bir ilke olarak tarafsızlık sorgulanabilen bir değerdir görüşünün kabulü ile,  onların her durum için tarafsız olmalarının beklendiğini de eklemek gerek yazıya.  Çünkü; vandalizm olarak nitelenmese de inandığımız değerler bizleri daha olumlu ya da olumsuz yönde körleştirebilirler. Bunun, görünür bir zararı olmasa da dolaylı olarak iyi olmayacağı açıktır.  Ancak, sürekliliğin toplamında, bu Vandalizm denilen reddetme-silme eylemi insanın tarihiyle beraber hareket eden ve onunla yaşayan, cesaretini cehaletten alan “saldırgan tarafının” bir duygu boşalması mıdır?

Sanat eleştirmeni ve küratör Beral Madra, İlhan Koman’ın Akdeniz heykelinin uğradığı vandalist saldırı sonrası yaptığı açıklamada “heykelin İslam dininde “put” ulus devlet ideolojisi bağlamında lider ve kahramanlık simgesi olarak yer aldığını belirtmiş.  Madra “bugün din ve modernizm arasında büyük kriz yaşadığımıza göre, bu kırma olayına şaşırmak anlamsızdır” demiş

Son söz: Vandalizm, din ve modernizm arasında sıkışan bireyin lanetli sorunudur.

Eğitim alın, sanata yakın kalın…

Sunday, August 2, 2015

Üniversite, kazanmak, istatistikler

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:91



Bir yüksek öğretim programına yerleşme umudu ile tercihlerini yapan adaylar; üniversitenin bulunduğu şehir, seçilen bölümün kalitesi, akademik kadro, ulaşım imkânı, kalacak yer, burs gibi birçok ölçütle yaptıkları bölüm veya meslek seçimi ile, artık bu yılın sonucuna ulaştılar. Bunlar arasından, bir yüksek öğretim programına yerleşme hakkını kazananlar, aslında hayatlarının kalan kısmını iki aşamalı bir sınavla şekillendirmiş olduklarını daha kayıt yaptırdıkları ilk gün anlayacaklar... Anlayacaklar anlamasına da gerçeği kabul etmede biraz sıkıntı yaşayacaklar. Çünkü yanlış tercihle sevilmeyen bir mesleğin seçilmesi; iş hayatında başarısızlık, belki de ömür boyu mutsuzluk ve pişmanlık olarak devam edecektir. Oysa, doğru meslek seçimi, adayın kendi yeteneklerine uygun, ilgi, talep ve isteklerini karşılayacak bir meslek alanını tercih etmesi demektir.  Doğru bir mesleğin seçilmiş olduğu varsayımı ile hareket etsek bile; sınav kazanmış olmanın benzerler arasında sosyal avantaja dönüştüğü  bir başlangıcın daha ilk yılında; beklentilerden uzak, ideal öğrenme ortamı sunmayan okullarda yığınla sorun ile karşılaşıldığında “gerçeğin” soğuk duşunu almak ilk ve en zararsız seçenek olacaktır.

Hele bir de annesinin dizinin dibinde değilse! “Çocuk” için zorluklar çarpanlara uğrar...

O nedenle ilk yıl hep en sıkıntılı yıldır yüksek öğrenimde. Belki de sebeplerden biridir; ÖSYM verilerine göre bu yıl, daha önce üniversiteye kayıt olup yeniden başvuran 403 bin adaydan 97 bini bir daha yerleştirilmiş. Bu sayının büyük çoğunluğunun seçtiği bölüm beklentilerini karşılamadığı için, yeniden sınava girenlerden oluştuğuna inanılıyor!

Nerede ise boşa geçmiş, kararsız bir yılın ardından gelen ikinci yıl. İkinci yıl özellikle programa uyum ve “dersler” açısından daha da zordur.

Üçüncü yıl, bir rahatlama, ben oldum havaları, her şeyi öğrendim, biliyorum sanır birey. O yıl en hızlı geçen yıldır...

Tam da her şey yoluna girdi derken, dördüncü yılın yağmurlu bir Eylül akşamında akla gelir o tabu soru; “mezun olunca ne yapacağım”. İşte dört yıl öncesinden sorulması gereken soru budur!  Oysa, bu soruyu en başta sormak lazım, öyleyse biz de başa dönelim:  ÖSYM internet sitesinden paylaşılan 2015 LYS yerleştirme sayısal bilgilerine göre sınavsız geçiş yapanlar da dâhil olmak üzere tercih yapma hakkı bulunan 2 milyon 70 bin öğrenciden 1 milyon 239 bin öğrenci form göndererek tercih hakkını kullanmış.

Yine sayısal verilere göre, Üniversitelerdeki 823 bin 739 kontenjandan oluşan lisans ve ön lisans programlarından; lisans programlarına 417 bin 714, ön lisans programlarına 367 bin 236, toplamda 784 bin 950 aday yerleşmiş. Üniversitelerin lisans programlarında 18 bin 770, ön lisans programlarında ise 20 bin 19 olmak üzere 38 bin 789 kontenjan boş kalmış.
Devlet üniversitelerinin lisans programlarında 4 bin 437,
ön lisans programlarında 9 bin 810,
vakıf üniversitelerinin lisans programlarında 7 bin 32,
ön lisans programlarında 8 bin 291,
KKTC'deki üniversitelerin lisans programlarında 6 bin 181,
ön lisans programlarında bin 903,
yurtdışındaki üniversitelerin lisans programlarında bin 120,
ön lisans programlarında 15 kontenjan boş kalmış.

Son sınıf düzeyinde ÖSYS'ye başvuran 891 bin 90 adaydan 475 bin 879'u;
önceki yıllarda bir programa yerleşmemiş 630 bin 635 adaydan 343 bin 515'i,
daha önce yerleşmiş 403 bin 640 adaydan 96 bin 801'i,
bir yükseköğretim programını bitirmiş 156 bin 391 adaydan 46 bin 626'sı,
yükseköğretimden kaydı silinmiş 44 bin 914 adaydan 20 bin 269'u
üniversitelerin lisans, ön lisans programları ile Açık Öğretim Fakültesine yerleşmiş.

Bilindiği üzere; YÖK, tıp fakültelerini tercihte ilk 40 bin ve hukuk fakültelerini tercihte ilk 150 bin başarı sırası şartını bu yıl uygulamaya başladı. Ancak, bu yıla özel olarak KKTC’deki üniversiteleri baraj uygulamasından muaf tuttu. Bunun üzerine birçok aday, bu şartın olmadığı KKTC’deki üniversitelere yöneldi. Bu durum, hem giriş puanlarının gözle görülür şekilde yükselmesine neden oldu, hem de ilgili bölümler nerede ise tüm KKTC üniversitelerinde doldu. Bu yılın en önemli gelişmelerinden biri buydu.

Çok önemli olmasa da bu yıl ikinci bir gelişme daha oldu: Geçen yıl tam da bu zamanlar bu sayfada; Görsel İletişim Tasarımı Bölümlerinin merkezi sistemle öğrenci almaları gerektiği konusunu paylaşmıştım! Evet, bu yıl merkezi sınav ile öğrenci almaya başladılar. Bunun gerçekleşmesinde ne kadar payım var rakamsal olarak bilemem ancak, İstanbul’un ortasında havasından geçilmeyen bazı üniversitelerin Görsel İletişim Tasarımı Bölümlerine tek bir öğrencinin dahi merkezi sınavla yerleşmek istememesi oldukça düşündürücüdür!  O bölümler kendi elemanlarını yetiştirip müfredatlarını “yeniden” düzenleyinceye kadar da sorunlar devam edecektir kanaatindeyim.  KKTC’de de yanlış istihdam ve devletin burs politikası nedeniyle bu bölümlerin sıkıntılara neden olduğu bilinmekle birlikte, ileride başka sıkıntılar yaşayacakları da öngörülmektedir...

Başka ve daha önemli sıkıntılardan biri de, her yıl özellikle tercih dönemlerinde Türkiye’deki gazete ve TV’lerde KKTC ve üniversitelerine yönelik yayınlanan olumsuz haberlerdir. Aileleri ve adayları kuşku içinde bırakabilecek, her öğrenci coğrafyasında karşılaşılabilecek, münferit örnekli ancak genele mal edilmeye çalışılan, kaldı ki gerçeklik payı düşük haberlerdir bunlar. Bu haber veya yazılarla; vahşi kapitalist sistemin, üniversitelerin ayakta kalma veya “müşteriyi” kendine çekme kampanyalarında özellikle KKTC üniversitelerine sataşmalarını, rekabetteki bu “yanlış” davranışın hele de muhatapları tarafından hoş karşılanabileceğini hiç sanmıyorum.. Bunu konuya özellikle değindim, çünkü ek kontenjanlar ve yetenek sınavı ile yapılacak tercihlerde KKTC üniversitelerine gelmek isteyenlere yönelik, biçimi nedeniyle “engelleyici” denilebilecek çalışmalar ortalarda geziyor bile...

Bu tutumlara cevaben ve yakinen bildiğim için; öğrencilerin barınma, yurt ve diğer sosyal imkânları, üniversitenin bulunduğu bölgenin kültürel gelişimine katkıda bulunması, öğrencileri sisteme katması, öğrencilere sunulan kendini geliştirme ortamı, kütüphane, laboratuar, sosyal ve sportif olanaklarının varlığı ve kullanılabilirliği, üniversitenin coğrafi konumu, bulunduğu kent ve diğer altyapı olanakları, ulaşım kolaylıkları açılarından bakıldığında Lefkoşa’daki Yakın Doğu Üniversitesinin Türkiye’deki pek çok üniversiteden çok daha iyi durumda olduğu, kıyaslanınca rahatlıkla görülecektir diyebilirim.

Yazının bundan sonraki kısmına iki  “kazanma” şansından daha söz ederek devam edelim. Bunlardan birincisi; Yükseköğretim programlarının 2015-ÖSYS sonuçlarına göre (sınavsız geçiş dahil) yapılan genel yerleştirme sonunda boş kalan veya kaydolmama nedeniyle dolmayan kontenjanlarına, ÖSYM tarafından 17-21 Ağustos 2015 tarihleri arasında merkezi olarak “ek yerleştirme” yapılacağı ilgili kurum tarafından duyurulmuştur, biz de paylaşalım.  İkincisi ise; yetenek sınavı ile öğrenci alan Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültelerinin bölümlerinin sizi beklediğidir. Bunlar bu yıl için son şansınız olabilir... Geçen yıl da yazmıştım “mesele hangi bölümün koridorunda yürüyeceğinizdir.  Tavsiyem; kendi yolunuzda kararlılıkla, sağlam adımlarla geleceğinize koşmanızdır.”

Şansınız bol, yolunuz açık, istatistikler lehinize olsun…
Kazanın, eğitim alın, sanata yakın kalın…

Sunday, July 26, 2015

Kışlık kitap, öyküler

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:90



Cuma sabahı okula giderken içimde bir kıpırtı vardı. Az uyumuş, erken kalkmış olmama rağmen keyifliydim. Bir arkadaşım eşlik etmişti parktan merdivenlere kadar! Ardından hocalarla, orta şeker sabah CON kahvesi de iyi gelmişti, ancak zaman dar.

Masamın üstünde birkaç posta, birinde iki kitap var…

Kışlık Kitap (Naftalinli Dolaptan Öyküler), Ödül Evren Tongür.

Aaa, bu bizim Ödül’ün kitabı, yayınlandığında sosyal medyada paylaşmıştı, hatırladım. Hacettepe, Güzel Sanatlar, Grafik Bölümü’nün dördüncü mezunlarından Ödül… Ben orada ders verirken, Cemal’le aynı sınıfta idiler.  Bağlantımız hiç kopmadı, vefalı, saygılı insanlar. Bir de kendileriyle barışık!

Kapağını açtım kitabın, adıma imzalanmış.  İçimdeki kıpırtı karşılığını buldu.  Hemen, büyük bir merakla karıştırdım sayfaları. Her sayfada şiir tadında bir öykü, her öyküde bir şiir, bir dünya var. Sözcükler böyle mi güzel dizilir, benzetmeler böyle mi becerikli yapılır, kalem böyle mi kullanılır… “Çekmeceleri” karıştırdıkça, keyifle okudum, okudum.

Akşam Cemal’i aradım.  “Ödül “aileme” diye yazmış ama dedesine yazdığı şiir gözlerimi buğuladı, kızlarının da kitaba yorumlarını yazmış, sen nerdesin” dedim.  Kitabı; Cemal’in yayın koordinatörlüğü yaptığı İNOVA Yayıncılık (www.inovatasarım.com) basmış. “Benim Ödül’üm  o” dedi!  Ödül ile konuştum sonra. Gururla iznini istedim. Şimdi sayfamda teşekkür ve gururla paylaşacağım iki öyküsünü.

İlk öykü; 144 sayfalık kitabın 74. sayfasında yer alıyor; zaman ile sorunu olup da yazacakları konuya karar sıkıntısı çekenlerin durumunu çok güzel anlatıyor:

“Kafamın içinde sabırsız sözcükler
dönüp duruyor.

İtiyorlar, öne çıkmak istiyorlar,
kiminde birkaçı birlikte çıkıyor ama
uzak-yakın tanımıyorlar birbirlerini.
Birleştirmek, sıralamak, sayfalara yerleştirmek
istiyorum da dinleyen kim.

Hatta bazen öyle yaygaracı oluyorlar ki
kimi gözümden, kimi kulağımdan fışkırıyor
ve kendi istediği satıra oturuveriyor.

“orası yerin değil” diyorum, yok.

Sonra aklımdaki klasörler ayaklanıyor ve
bakıyorum bir anda pek çoğu üst üste açılıvermiş. Yığın olmuş.
Ondan ona ondan ona geçmiş, yerinde duramayan,
deli-akışkan sözcükler. Yakalayamıyorum.

Belki çivi gibi soğuk bir denize atlasam, kaçışacaklar.

Ama ardından belki akşam olacak, bir iki anı geçecek uzaklardan,
bir de küçük kadeh koyacaksın yanına ve bir plak dönecek ağırdan…”

Bir arkadaşım “disiplin” dedi. “Ara vermeden, başladığınızdan beri ve kararlılıkla yazıyorsunuz.” Bu hafta 90. yazım olacak bu okuduğunuz, ewd.  Dalya’ya 10 kaldı!  Ödül’ün yukarıdaki öyküsünü 90 kere yaşadım!  Devamında dedesine yazdığı, yüreğimi buğulayan öyküyü paylaşmak isterdim ama; kitabın 139. sayfasında yer alan öyküsünü, yine Ödül’ün izniyle ve keyifle paylaşıyorum:

Başkalarının uykularının en derin saatleriydi artık.
Başka uykuların düşleri gidip gelmekteydi.

Alnını cama dayadı, nefesiyle buharlı bir alan yaptı,
üzerine eliyle çizgiler çizdi.
Çizgilerin arasından dışarıyı görmeye çalıştı.
Az önce –istemsiz- izlediği belirsiz yüz,
açık pencereden ona bakıyordu.
Gerçekleşmiş, renklenmiş belki biraz da
gülümsüyordu.

Göz göze geldiler, gecedeki yalnızlıkları söndü.
Şimdi onların kim olduklarını bilmeye gerek var mıydı?

(Çoğumuza camdan dışarıyı istemsiz izlettiren anlarda
-belki uykusuzluğumuzda-)
mor gecenin bir yerinden beliriveren,
öncesinin, gündüzlerinin,
nereden geldiğinin bir öneminin olmadığı,
daha önce hiç birbirini görmemiş
-ya da her gün görüp de görmemiş olan-
ama tam da zamanında yaşamına iliklenen,
-ve artık orada olan- kişilerden ikisiydi.

Daha önce neden karşılaşmamışlardı?
-Olabilirdi soru- ki onun da bir geç kalınmışlığı yoktu.

Her neyse…
Sokağın, yağmurun, ışığın ve
yüzlerin karşılaştığı anda
mutluluk geçmişti oradan
eteklerini savurarak.
…
Böylesi bir konudan sonra bağlantı kurması zor olsa da, Üniversite kapılarında bekleyen yüzbinlerce gencin “kaderinin ilan edildiği” ÖSYM-Lisans Yerleştirme Sınav sonuçlarının açıklandığı gündü Cuma günü. Bir hareket, bir heyecan basına yansıyan.  Başaran’ın da Tıp Fakültesini kazandığı Yakın Doğu Üniversitesi KKTC’de en çok öğrencinin tercih ettiği üniversite olmuş.  Sonuçlardan duyduğu memnuniyeti dile getiren YDÜ Mütevelli Heyeti Başkanı Doç.Dr. İrfan S. Günsel, “ülkesinde ilklerin üniversitesi ve dünyada öncü bir eğitim kurumu olan Yakın Doğu Üniversitesi’ne bu yıl ÖSYM ile yerleşen öğrenciler ile birlikte tüm dünyadan toplam 7500 yeni öğrencinin kayıt yapmasını beklediklerini” ifade etmiş.

Cuma günü yoğun geçti…

Öykünüz olsun, eğitim alın, sanata yakın kalın…

Sunday, July 19, 2015

Taşımak, öğreti, sorular

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:89



Aşağıdaki öğretiyi, yaklaşık onbeş yıl önce ilk defa okuduğumda epeyce sarsıldığımı hatırlıyorum. Sonrasında birkaç kere daha sosyal medyada ve farklı formatlarda karşıma çıkmıştı. En son bir arkadaşıma aktarmıştım aklımda kalanını.

Şimdi, daha doğrusu bu hafta, artık sizlerle paylaşmam gerektiğine inanıyorum. Rahatladım çünkü; Yakın Doğu Üniversitesinde tamamlanan mezuniyet törenleri için yazdıklarımdan sonra artık yaz dönemi “ders” zamanı geldi…

Geçen hafta “yoruldum” sözcüğünü istemeyerek de olsa kullanmıştım. O sözcüğü bu aralar değil de yıllar sonra kullanmamın daha doğal olabileceği varsayımı ile, durumumu yeniden gözden geçirirken karşılaştığım “hiç bir iyilik cezasız kalmaz” anlamına yakın bir davranış nedeniyle,  aşağıdaki öğreti yeniden hatırlattı kendini belleğimden…

Oysa; “her kuş kendi sürüsü ile uçar” sözünü tartışmayı planlıyordum bu hafta.  Ancak, o sürüsü ile “uçan” kuşa da bir gönderme yapmam gerekti… Siz de izliyorsunuzdur ki, son zamanlarda göndermelerimin öyle okkalı olmamasına özellikle dikkat ediyorum bilerek! Ama ağdalı olması, işin doğasında var! Bu lüksü kullanmaktan da geri kalmadım şimdiye kadar.

Harcadığım emek ve zamanımın; yıllardır mağdur edebiyatı yapanların beklentilerine “ipotekli” olmadığını, artık anlayamayanlara, zamanı geldiği için aleni olarak, şeker tadında bayram kartı gibi gönderiyorum bu öğretiyi!  Çünkü ve inanıyorum ki; aşağıdaki öğretiden “hepimizin” alacağı bir ders, mutlaka vardır!

Profesör, elinde, içi dolu bir bardak tutarak dersine başlar.
“Bu bardağın ağırlığı sizce ne kadardır?” diye sorar sınıfa.
Öğrenciler, 100.gr... 150.gr… 200.gr… gibi cevaplar verirler.

“Bardağı tartmadıkça gerçekten ben de bilemem” der profesör ve devam eder:
Sizden yanıtını beklediğim soru şu:
- Bu bardağı böyle birkaç dakikalığına elimde tutsaydım ne olurdu?
- Hiçbir şey!

- Tamam, peki bir saat boyunca elimde tutsaydım ne olurdu?
- Kolunuz ağrımaya başlardı!

- Haklısınız; peki ya gün gün boyunca elimde tutsam ne olurdu?
- Kolunuz iyice ağrır, kaslarınıza kramp girerdi, belki de çözüm bulmak için hastaneye gitmek zorunda bile kalırdınız!

Sorularına, sınıftan beklediği cevapları alan profesör, hedefine ulaşmak için bir soru daha sorar:

- Peki tüm bu sorunlar olup biterken bardağın ağırlığında bir değişme ortaya çıkar mı?

Öğrenciler hep bir ağızdan cevaplarlar:
- Hayır!
- Peki o takdirde, zaman içinde kolun ağrımasına ve hatta kaslarda kramp oluşmasına yol açan olay nedir?

Sınıf sessizlik içinde iken Profesör hedefine ulaşmış olmanın rahatlığı ile son sorusunu sorar:
- Bu durumdan; acıdan ve ağrıdan kurtulmak için ne yapmam gerekir?

Sınıf cevap verir:
- Bardağı bırakırsanız, rahatlarsınız!

Profesör beklediği cevabı almıştır.

Öğrencilerini kutlar ve bütün bu soruları sormasına sebep olan açıklamayı yapar:

“Hayatın problemleri de böyle bir şeydir. Onları kafanızda birkaç dakika tutarsanız, bir sorun yaratmaz. Uzun bir süre düşünürseniz, başınız ağrımaya başlar. Ama hiç aklınızdan çıkarmazsanız, artık başka bir şey düşünemez hale gelirsiniz; bu da sizi bitirir. Elbette hayatınızdaki sorunları düşüneceksiniz; halletmeye çalışacaksınız. Ama en önemlisi, onları, her günün sonunda, uyumadan önce yere bırakmalısınız. Bu şekilde strese girmez ve sabah taze bir beyinle uyanırsınız. Yeni bir güne, yeni sorunlarla mücadele azmini kazanarak başlamış olursunuz. Bu yüzden sizlere verebileceğim en önemli tavsiye şudur:

“Bardağı taşımayınız, bırakınız!”

“Sanatla bir ilgisi var mı” bu öğretinin diye bir soruyu her yazımda önce kendime, sonra da yazdıklarıma sormayı alışkanlık haline getirdiğim için; cevabın da hemen el üstünden servis edilmesi zorunluluğu oluşmuştur.

Öğretinin cevabı niteliğindeki açıklama dedim ya, başlangıçta “hepimizin” alacağı bir ders içermektedir aslında.  Çünkü, herkesin, bu öğretiyi kendi profesyonel alanına uyarlayabileceğini ümit ediyorum.  Sanat işte tam da orada devreye giriyor…  İsteyen bardağın şekli ile de uğraşabilir! Hatta bardağın üretildiği malzemesi, hacmi, rengi bile çok rahat birkaç saatlik tartışma konusu bile yapılabilir!

Başka bir soru da bardakla taşınan, ona ağırlık veren, içindeki kütlenin ne olduğuyla ilgili olabilir…

Dolayısı ile bardağın içinde ne olduğu sorusu da oldukça önemlidir.

Mutlaka; bardağının içinde ne olduğunu herkes “kendisi” bilir…

Buradan devam ile; herkes kendi bardağını tuttuğuna göre, en fazla bardağına sığacak kadar ağırlık taşıyabilir…  Bunu da dışarıdan kestirmek “bilen için” mümkün olabilir…

Ancak; iki hafta önceki yazımda “mağduriyet kültürü ile iktidara ulaşma biçimi arasında bir bağlantının olduğu açıktır” demiştim...  En kolay yol olarak; birileri taşıdıkları bardaklarının mağduriyetinden, çözüm üretmek yerine “diğerlerini” sorumlu tutabilir mesela… Çünkü; zaman içinde herkes için kendi bardağı, “en” ağır olma çizgisine gelecektir.

Şeker tadında bayram dileğimle…

Bardağı bırakın, eğitim alın, sanata yakın kalın…

Sunday, July 12, 2015

Birinciler, mezunlar, törenler

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:88



Salı günü düzenlenen mezuniyet törenleri ile bir akademik yılı daha geride bırakmış olmanın huzurunu paylaşmak isterim bu hafta da sizlerle. Kısaca; tören salonundan çıktığımda hafiflemiştim… Yorgunluğumu takdir edersiniz. Aşağıda verdiğim  konuşmamın içinde geçen “çözüm”, bu haftaki yazıma çıkış bulmaya bir kere daha yardımcı oldu... Şöyle ki; törenlerde yapılan konuşmaları hem yazılı halde paylaşmak; hem de mezunlarımızın duygularını doğrudan kendilerinden aktarmak iyi ve kolay bir çözüm olabilirdi benim yorgunluğuma!

Öyleyse hemen başlayalım; YDÜ Mimarlık Fakülte birincisi Sinem Yıldırım’ın konuşmasını izni ve teşekkürlerimle sunuyorum:

“Mimarlık fakültesi öğrencisi olmak zordur,ciddi bir sorumluluk,disiplin ve özveri gerektirir. Öncelikle çok zorlu bir yarıştan geçip üniversiteye girersiniz ve hemen ardından daha zor olan maratonu koşarak uykusuz geceler eşliğinde sonlandırırsınız. Ve artik uzun yıllardır hayalini kurduğunuz bir mesleğe sahip olmak üzere mezun olup mimar olmuşsunuzdur.

Aslında sonlandırdığınızı düşündüğünüz bu zorlu maraton yepyeni başlangıçlara kapı açacak olan bir başlangıç çizgisidir. Çünkü esas mücadele mezuniyetten sonra başlayacaktır. 

Lisans hayatimiz boyunca bizi bir nakış gibi isleyen değerli öğretim üyelerine, bize bu imkanları sağlayan üniversite yöneticilerimize ve hiçbir zahmetten kaçınmayıp beni bugünlere getiren her zaman yanımda olan aileme ve yanımda olamayan ancak varlığını her zaman hissettiğim babama ve bugün burada mutluluğumuza tanık olan herkese teşekkür ederim...”

Törende fakültenin Uluslararası öğrencileri adına Natalia Onofrei, de güzel ve heyecan dolu bir konuşma yaptı. Öğrencilerimden sonra yaptığım konuşmayı, takdir ve alkışları arkama alarak ve bencillik yaparak sunuyorum:

“Hemen konuşmamın başında Kurucu Rektörümüz Dr. Suat İ. Günsel, Mütevelli Heyeti Başkanımız Doç.Dr. İrfan S. Günsel,  üniversitemiz ve Fakültemiz yönetimindeki arkadaşlarıma teşekkür ederim…

Geçen yıl yine bu fakültenin mezunlarına “başarıya ulaşmak” üzerine bir ders vermiştim.  O gün bugün birbirimize adım adım yaklaştık.  Öyleyse bu yıl başka bir şey yapmalıydım… Tam da bu hazırlıklarım sırasında;  vahşi kapitalizmin önemli ikonlarından birinin gençlere 12 öneri diye bir mesajı dolaşıyordu sosyal medyada, bana da denk geldi.  Onlardan bazılarını eledim, bazılarını değiştirdim, işte sizinle paylaşacaklarım:

Hayat adil değil, buna alışsanız iyi olur.

Dünya sizin kendinize saygınızla ilgilenmez. Ama “sen” kendine saygı duy!

Öğretmeninizin gerçekten ters biri olup olmadığına karar vermek için, bir patronla tanışana kadar bekleyin.

Başarısızlığınızda ailenizi suçlamayın. Hata yaptığınızda sızlanmak yerine, onlardan ders alın.

Siz doğmadan önce, ailenizin hayatı şimdiki kadar sıkıcı değildi. Onlar kendi yollarını sizin için yeniden çizdiler.. Sizin için çizdiler, faturalarınızı ödemek için, sizi büyütmek için, buralara kadar getirmek için, yeniden çizdiler kendi yollarını. Onlara hayıflanırken, kendi odanızı derleyip toplamayı hep unuttunuz, artık unutmayın.

Okulunuzda  kazananlar ve kaybedenlerle karşılaştınız. Gerçek hayattaki karşılaşmalar böyle olmayacaktır. Kimi öğrenciler bütünleme şansını kullanır derslerini geçmesi için. Ancak gerçek hayatta kimse size bütünleme şansı vermez.

Bütün yaz boyunca tatil yapamazsınız. Hiç bir patron buna izin vermez. Bu yüzden zamanınızı iyi kullanmalısınız.

Televizyon gerçek hayat değildir. Gerçek hayatta insanlar, işlerine gitmek zorundadırlar.

Bunlar o ikonun öğütlerinden size getirdiklerim idi, peki ÖNERİ nedir?

Beynimiz meraklı bir organdır. Baskı altına almayın, bırakın çalışsın. Merakınızı engellemeyin! Olayların neden ve nasıl olduğunu merak edin. 

Öğrenmenin  en iyi yolu “neden” diye sormaktır.  Hayal kurun...

Yeni bir alışkanlık edinin ve her gün en az 10 defa “neden” diye sorun.  Zamanla beyninizin özel hayatınızda ve iş hayatınızda yeni fırsatlara ve çözümlere daha açık olduğunu fark edeceksiniz.

Sizin için bir sonuç:

Başarı için önce kendinize inanmalısınız, daha sonra harekete geçmeli ve asla vazgeçmemelisiniz.”

Konuşmamın bundan sonraki kısmında şov vardı! Mezuniyet törenlerinde yaptığım o şov vardı…
YDÜ TV stüdyolarında çekilen Yakından Sanat programı, Kıbrıs Postası’nda yayınlanan Yakından Sanat sayfası ve o şov.  KKTC’de keyif aldığım alametifarikalarım!

Rektör Yardımcımız Prof.Dr. Şenol Bektaş’ın konuşması ise her zamanki gibi takdir ve motivasyon doluydu.

Konuşmalardan sonra salondakilere nefes aldıran, nefis bir solo zeybek gösterisini İç Mimarlık Bölümü öğrencimizden  Önder Taş’dan izledik. Önder’e kişisel bir teşekkürüm var!

Ardından diplomaların takdim edilmesine geçildi: YDÜ Mütevelli Heyeti Başkanı Doç.Dr. İrfan Günsel; Sinem Yıldırım, Kerim Gölcük ve Özlem Aksu Şerif’e; KKTC Başbakan Yardımcısı Menteş Gündüz; Aylin Menevşe, Waed Al Ghraba ve Songül Terece’ye; Rektör Yardımcısı Prof.Dr. Şenol Bektaş; Gülçin Tekinalp, Natalia Onofreı ve Melike Uluışık’a, mevcut hocalar da diğer mezunlara diplomalarını verdiler. Törene emeği geçen herkese elbette teşekkür ederim.

Buradan başka bir törene geçelim:

Geçen hafta açtıkları “ciddi” ve başarılı sergi nedeniyle teker teker isimlerini yazdığım YDÜ Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi mezunları adına mezuniyet töreninde konuşma yapan Fakülte birincisi Dicle Özlüses’in söylediklerini de izni ve teşekkürlerimle paylaşıyorum:

“Bugün burada, ben ve arkadaşlarımın yalnızca üniversitemizden mezuniyeti için değil, ayrıca hayatın ta kendisine doğru attığımız ilk adımı kutlamak için bulunuyoruz. Bu kapıdan çıktıktan sonra biliyoruz ki artık hiçbir şey ne bu geçen dört yıl, ne de daha öncekiler gibi olacak... Bir sanat eseri ortaya koymaya çalışmak, bir tasarım yapmak, kısacası derdini estetik kaygı içerecek şekilde insanlara anlatmanın verdiği yük ağır olacak. Neyse ki bunların üstesinden gelecek özgüvenin anlamını sindirerek mezun oluyoruz.

“Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir” demişti, ulu önder Mustafa Kemal Atatürk, işte bizler bu damarın acısıyla, tatlısıyla varlığını sağlamayı  boynumuzun borcu biliyoruz...  Zor olacak, ama ne mutlu bizlere ki, bu sorumluluklarla baş edebilmeyi bizlere öğretmiş olan, güçlü bir akademik kadro ile beraberdik.

Değerli hocalarım; durmadan çalışmayı, yeniliğe açık olmayı, vizyonumuzu geniş tutmayı, araştırmayı sizden öğrendik. 

Ve tabii bu aileye dahil olmamızı sağlayan esas ailelerimiz; değerli annelerimiz, babalarımız; bu okulu biz çalışıp bitiriyor olsak da, sizin maddi manevi desteğiniz olmasaydı bunu başaramazdık. Bizleri bu günlere getirebilmek için çok fedakarlıklar yaptınız. Annelerimiz belki  o çok beğendikleri kırmızı eteği alamadı, babalarımız da derbi maçlarını kaçırmak zorunda kaldı ama bence diplomalarımız, fedakarlıklarınıza değdi. Bizler hepimiz ayrı ayrı sorumluluklarının bilincinde, ülkesinin geleceği için çalışacak yeni bir nesil olarak buradan ayrılıyor, hayata atılıyoruz. İyi ki varsınız, iyi ki yanımızdasınız.

Ve değerli mezun arkadaşlarım; umarım hepimiz hayalini kurduğumuz, hak ettiğimizi düşündüğümüz güzel hayatı kendimize sağlarız. Unutmayın bunu sağlamak, kendi elimizde. 

Mutluluk, gurur, biraz da gelecek endişesi içinde kıvranırken, lisans hayatımız boyunca bizlere bilgisini ve desteğini esirgemeyen değerli hocalarımıza, fedakarlıkta sınır tanımayan ailelerimize bugün  burada olup, bu anı paylaşan herkese teşekkür eder, saygılarımı sunarım.”

Öncelikle her iki fakültemizin ve tüm mezunların yolu açık olsun.

Eğitim alın, diploma alın, sanata yakın kalın…

Thursday, July 9, 2015

Mağduriyet, mezuniyet, ciddiyet

Kıbrıs Postası, YAKINDAN SANAT köşe yazısı no:87



Bir psikologa danışmadan yazmamam gerekirdi belki ama yaklaşık dört haftadan beri “mağduriyet” içerikli “işlemeler” yapmışım. Türk siyasi kültüründe önemli bir enstrüman olarak “mağdur edebiyatı” yapmanın özellikle mağduriyete uğramış olanlar üzerinde etkileyici söylem biçimi olarak kullanılageldiği açıktır.  Rahatsızlık veren boyutunu, özelden genele taşıyarak hayattan “ötelemeli”.

Sanal ortam hayatı kolaylaştırıyor demek artık çok “kolay”.  Çünkü bilgiye ulaşarak yazmayı da kolaylaştırıyor!

Sözlük anlamı mağdur olma durumu, kıygınlık, mağdurluk olan; mağduriyet ağırlıklı bir yazı özelleştirmeden paylaşmak istedim bu hafta.

Türkçe sözcüklerin ayırt edilmesinde kullanılan büyük ve küçük ünlü uyumu açısından bakıldığında  mağduriyet kelimesinin büyük ve küçük ünlü uyumuna uymadığı görülüyor.

Rakamlar açısından analiz edildiğinde ise, mağduriyet kelimesinde bulunan kelime sayısı bir, hece sayısı dört, harf sayısı ondur.  Mağduriyet kelimesi ile ilk dört harfi uyumlu bazı kelimeler şunlardır: mağdur etmek, mağdur, mağdurluk, mağdur olmak…

Genel haliyle açalım biraz mağduriyeti:  Siyasiler tarafından, ya da siyasi amaçlı olarak mağduriyeti kaşınan kitle, kolay bir çözümle kendinden olduğuna inandığına doğru daha duyarlı ve sahiplenmeci davranışlar geliştirir. Bu durum aynı zamanda önemli bir ötekileştirme sürecinin ayak sesi olur; takunya veya postal seslerinin ekosu duyulur sokaklarda...  Bu nedenledir ki¸ yakın siyasi tarihimiz, bir mağdurlar tarihi olarak da değerlendirilebilir.

Hatta;  bu sesler arasında gidip gelen toplumlarda, toplumun her sınıfında ve o sınıfların her kademesinde mağduriyete uğramış olduğuna inananların oranı oldukça yüksektir diye de düşünmek mümkündür. Ya da şöyle de denilebilir mi: “Bu coğrafyada mağduriyet yaşadığını düşünmeyen bir kesim neredeyse yoktur.”  Ayrıştırıcı bir tanım olarak zenciliği kullanıp -zencilerin belki de en az mağdur olduğu bu coğrafyada- kendi kendini zenci ilan edip mağdur olduğunu söyleyen erk, tarihe bunun en uç örneğini vermiştir!

Kişisel tarihinizde aczini; yalan ve iftira ile kamufle edip salya sümük mağdur rolleri oynayan koltuk hastaları ile mutlaka sizler de karşılaşmışsınızdır.  Mağduriyet kültürü ile iktidara ulaşma biçimi arasında bir bağlantının olduğu açıktır.  Hele de kronik mağdur statüsünde oynayıp koltuğu ele geçirdiğinde “mazbutluğunu  bir siyasal söylem olarak karşıtlarına karşı kullananlara” mutlaka rastlamışsınızdır.  Burada mesele, kendi “kaybettiğinde” mağdur olduğuna inanların, ötekini dışlayan ve daha büyük mağduriyetler yaratan “ben merkezli” tutumlarıdır.

Karşısındakinden, ötekileştirdiğinden intikam ve hınç alma kültürü nasıl yok edilebilir sorusuna verilebilecek cevabın henüz emaresi görülmüyor bu ufukta.

Ufukta ve sosyal medyada geçen hafta Venüs ve Jupiter vardı!

Psikologa danışmadığım konu şudur: kendimi bildim bileli çaresizi oynayan, tükenmişi oynayan, zavallıyı oynayan, küçük çıkarları için güçsüzü, ezilmişi oynayanlardan hiç ama hiç hoşlanmamışımdır. Bunun psikanalizi için çocukluğuma inmeye gerek yok sanırım! Ama şu sıradan soruların cevaba ihtiyacı var:

Hangi ibadethanelerin önünde mağduru oynayıp dilenen insanlar vardır?

Dilenenlere üç kuruş atıp da vicdanını kimler tatmin eder?

Sosyal devlette yaşayan bireylerin durumu nedir?

Bu sorular daha da uzayıp gider… Yüzyılların eleğinden geçirerek şu atasözünü belki de; mağdur olmamayı, ancak mağdurun yanında olmayı tercih edenler üretmiştir:

“Ne edersen elinle o gelir seninle.”

 Mağdurları bilemem ama, bu deyiş kuşkusuz benim için de geçerlidir!

…..

Mağduriyete elimizle bir nokta koyup, buradan içeriği sanat olan başka bir konuya geçelim:
Yakın Doğu Üniversitesi, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi’nden 2014-2015 akademik yılında mezun olmaya hak kazanan öğrenciler:  Dicle Özlüses (Fakülte birincisi, Plastik Sanatlar Bölümü birincisi), Ali Cüneyd Genç (Fakülte ikincisi, Grafik Tasarım Bölümü birincisi), Melek Şanlı (Fakülte üçüncüsü, Grafik Tasarım Bölümü ikincisi), Çağrı Haşimoğulları (Grafik Tasarım Bölümü üçüncüsü), Aldoru Karakaş, Ali Yücel, Ayca Yücel,  Ayşe Boşnak, Azize Bazarova, Begün Madali, Burak Toprak, Ceyda Uyanık, Emrah Türkyılmaz, Ertu Hacımusa, Leyla Fikretli , Mazlum Ernez, Nihat Dinççetin, Nurseit Sopolov, Önder Türkkal, Özel Çörekçioğlu, Petru Sergiu Matiuc , Salih Akpolat, Şansver Çolakoğlu, Taygun Hacıarif, Tünay Özyay, Umut Can İltaş, Utku Ünlüsoyer…
Dört yıllık öğrenme sürecinden sonra ürettikleri sanat ve/veya tasarımları ile Lefkoşa Atatürk Kültür Merkezinde; teknik ve içerik açısından çok başarılı işlerden oluşan ciddi bir sergi açarak kamuoyunun karşısına çıktılar.  Hepsini yürekten kutluyorum!

Dekan vekili Doç.Dr. Erdal Aygenç’in sergi kataloğundaki yazısını, izni ve teşekkürlerim ile paylaşıyorum:

“Sevgili Mezunlar,

Güzel sanatlar ve tasarım alanlarındaki “lisans” eğitiminizi tamamlıyorsunuz. Bir diğer deyişle; dört yıl süren eğitim programını başardığınızı belgeleyen diplomayı almayı hak ediyorsunuz. Ancak, sanatçı olabilmek için daha çok yollar yürümeniz gerektiğini  bir kez daha yinelemek isterim.

Geleneksel mezuniyet sergisi ile eğitim süreci sonucunda ulaştığınız aşamanın birer göstergeleri olan çalışmalarınızı sanatseverlerle  paylaşıyorsunuz. Sizleri tüm çalışma arkadaşlarım adına kutluyor, başarılarınızın devamlı olmasını diliyorum.  Sevgilerimle.”

Yakın Doğu Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi ve Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi 2014-2015 akademik yılı mezunları, diplomalarını 7 Temmuz, Salı günü alacaklar. Ben, orada da olacağım!

Başarı dileklerim tüm mezunlara…

Mağduriyeti hayatınızdan silin, eğitim alın, diploma alın, gökyüzüne bakın, sanata yakın kalın…